Asekol

Prawo, pieniądze, odpowiedzialność. Dokąd zmierza system gospodarki odpadami? poznaj perspektywę naszej ekspertki

Jednym z kluczowych punktów 30. Zjazdu Branży Kompleksowej Gospodarki Odpadami był panel dyskusyjny „Prawo, pieniądze, odpowiedzialność. Dokąd zmierza system gospodarki odpadami?”.

Podczas debaty Joanna Janczewska, Dyrektor Operacyjny ds. Recyklingu w ASEKOL PL OPAK, odpowiedziała na dwa istotne pytania dotyczące przyszłości systemu gospodarki odpadami.

1. Czy UC100 zapewni osiągnięcie celów wskazanych w Rozporządzeniu PPWR?

Rozporządzenie PPWR jest kontynuacją fundamentu zawartego w Dyrektywie Odpadowej, tj. art. 8a, który określa, za co przedsiębiorca wprowadzający produkty w opakowaniach na rynek ma zapłacić w ramach Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta.

Polska od pięciu lat powinna mieć wdrożony system ROP. Rozporządzenie PPWR określa cele, jakie ROP musi osiągnąć w zakresie opakowań i gospodarki odpadami opakowaniowymi. Nie możemy już zatem twierdzić, że nie wiemy, dokąd zmierza system opakowań i odpadów opakowaniowych.

Cele zostały jasno określone w Rozporządzeniu PPWR i są ukierunkowane na recykling odpadów opakowaniowych. Przede wszystkim:

  • 2030 r. - każde opakowanie musi nadawać się do recyklingu;
  • 2035 r. - zbieranie i przetwarzanie na pełną skalę: wszystkie opakowania muszą być zbierane, sortowane i poddawane recyklingowi.

Jeżeli opakowanie nie osiągnie wymaganej skali recyklingu, konsekwencje poniosą przedsiębiorcy w postaci zakazu wprowadzania na rynek produktów w takich opakowaniach.

Rozporządzenie PPWR ogranicza wprowadzanie na rynek opakowań nienadających się do recyklingu. Jednocześnie już dziś w systemie znajdują się odpady opakowaniowe nadające się do recyklingu, które trafiają do odzysku energetycznego. Wynika to m.in. z braku technologicznych i ekonomicznych możliwości ich odsortowania i poddania recyklingowi, a także z braku popytu na produkty pochodzące z ich recyklingu - w szczególności w przypadku opakowań po produktach spożywczych.

ROP to nie tylko finansowanie. To również współtworzenie efektywnego systemu z uwzględnieniem potrzeb i uwarunkowań każdej ze stron: ekoprojektowania, producentów, przedsiębiorców wprowadzających produkty w opakowaniach na rynek, gmin, sortowni oraz recyklerów.

W krajach UE rolę tę pełnią Organizacje Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta. Łączą poszczególnych uczestników i współtworzą system z uwzględnieniem łańcucha wartości każdej ze stron, a także weryfikują realizowane usługi w celu uniknięcia finansowania szarej strefy.

W Polsce, w projekcie ustawy UC100, przedsiębiorca wprowadzający produkty w opakowaniach na rynek został sprowadzony do roli biernego płatnika, bez żadnego wpływu na to, jak i czy system gospodarki odpadami osiągnie cele wynikające z PPWR.

Przedsiębiorca ma płacić w ramach ROP oraz ponosić konsekwencje i sankcje za nieosiągnięcie celów określonych w Rozporządzeniu PPWR, nie mając jednocześnie żadnego wpływu na efektywność finansowania systemu gospodarki odpadami opakowaniowymi ze środków ROP.

Co ważne, w UC100 brakuje zasad wyliczania stawek, ustawowej gwarancji, że pieniądze z ROP będą wydatkowane wyłącznie na gospodarkę odpadami opakowaniowymi, mechanizmów zapewniających efektywne osiąganie celów wskazanych w PPWR oraz odpowiedzialności NFOŚiGW za ich nieosiągnięcie.

2. Jakie są skutki wprowadzenia elektronicznych dokumentów potwierdzających recykling DPR i EDPR w BDO?

Od 1 stycznia 2026 r. wnioski o dokumenty potwierdzające recykling oraz dokumenty DPR i EDPR można wystawiać wyłącznie elektronicznie w BDO.

System BDO rejestruje dane, ale nie weryfikuje procesów zbiórki ani recyklingu. Zmiana sposobu wystawiania dokumentów z papierowego na elektroniczny ma zarówno swoje plusy, jak i minusy.

Plusy: egzemplarz C, przeznaczony dla Urzędu Marszałkowskiego, jest obecnie widoczny dla UM w czasie rzeczywistym. Powinno to ograniczyć nadużycia na rynku, takie jak niewysyłanie egzemplarza C do UM w celu uniknięcia kontroli lub celowego odsunięcia jej w czasie, aby zyskać możliwość zamknięcia działalności po rozliczeniu roku na rzecz poziomów recyklingu. Niezbędne są jednak kontrole UM prowadzone w trakcie roku i odnoszące się do bieżącego okresu.

Minusy: brakuje mechanizmu korekty wystawionych dokumentów DPR i EDPR. Obecnie w branży gospodarki odpadami dokumenty potwierdzające recykling, liczone w tysiącach ton, wymagają korekty z powodu błędów formalnych, literalnych czy obliczeniowych.

W konsekwencji sortownie, podmioty zbierające odpady, podmioty eksportujące je do recyklingu oraz recyklerzy nie mogą otrzymać od Organizacji Odzysku Opakowań dopłat za usługę zebrania i poddania recyklingowi odpadów opakowaniowych, jeżeli dotyczące ich dokumenty DPR lub EDPR wymagają korekty.

Sprawozdawczość w skali kraju dotycząca dokumentów DPR i EDPR rozliczonych na rzecz poziomów recyklingu będzie przez to nieadekwatna do ilości odpadów faktycznie zebranych, wykazanych we wnioskach i poddanych recyklingowi.

Jest to niezrozumiałe, ponieważ papierowa wersja tych dokumentów umożliwiała dokonywanie korekt. Niedopuszczalne jest, aby dokument DPR lub EDPR, stanowiący wartość oraz potwierdzenie wypełnienia obowiązków prawnych w obiegu gospodarczym, nie mógł zostać skorygowany i prawidłowo zaliczony na rzecz poziomów recyklingu.

Branża gospodarki odpadami, recyklerzy, przedsiębiorcy wprowadzający produkty w opakowaniach na rynek oraz Organizacje Odzysku Opakowań - wszyscy liczą na niezwłoczną zmianę stanowiska Ministerstwa Klimatu i Środowiska w tym zakresie.

Aktualności

„PPWR w praktyce” – 100 dni doświadczeń, błędów i dobrych rozwiązań dla biznesu. Zapraszamy na webinar!

„PPWR w praktyce” – 100 dni doświadczeń, błędów i dobrych rozwiązań dla biznesu. Zapraszamy na webinar! 16 listopada 2026 r. o godz. 10:00 zapraszamy na bezpłatny...

czytaj wiecej ➔

Poznaj perspektywę naszej ekspertki!

Prawo, pieniądze, odpowiedzialność. Dokąd zmierza system gospodarki odpadami? poznaj perspektywę naszej ekspertki Jednym z kluczowych punktów 30. Zjazdu Branży Kompleksowej...

czytaj wiecej ➔

Poznaj wyniki konkursu „Wspólnie dla środowiska”!

Znamy zwycięzców konkursu „Wspólnie dla środowiska”! 🎉 Znamy zwycięzców konkursu „Wspólnie dla środowiska”! 🌿 Dziękujemy wszystkim za udział, wysłuchanie „Tajemnicy...

czytaj wiecej ➔

Blog

Sprowadzanie samochodów z zagranicy - formalności, opłaty i rejestracja w BDO

Sprowadzanie samochodów z zagranicy – formalności, opłaty i rejestracja w BDO

Sprowadzanie samochodów z zagranicy to dla przedsiębiorców zajmujących się autohandlem nie tylko kwestia logistyki, ale też szeregu obowiązków prawnych...

czytaj wiecej ➔
Jak wprowadzić firmę na rynek zagraniczny? Obowiązki spoczywające na przedsiębiorcy

Jak wprowadzić firmę na rynek zagraniczny? Obowiązki spoczywające na przedsiębiorcy

Ekspansja firmy na rynki zagraniczne to proces, który wymaga przygotowania na wielu poziomach jednocześnie: prawnym, logistycznym i środowiskowym. Przedsiębiorcy...

czytaj wiecej ➔

EPR w Polsce dla sprzedawców Amazon – obowiązki 2026

Jeśli sprzedajesz na Amazonie na rynkach Unii Europejskiej, szybko okazuje się, że realizacja zamówień i kampanie reklamowe to tylko...

czytaj wiecej ➔